Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm ♦ Quyển 20
"Phật tử! Thế nào là Vô Trước Hành của đại Bồ-tát?
Phật tử! Ở trong từng niệm với tâm không chấp trước, vị Bồ-tát này có thể vào vô số thế giới và thanh tịnh trang nghiêm vô số thế giới. Ở trong tất cả thế giới đó, tâm ngài không chấp trước. Ngài đi đến chỗ của vô số Như Lai để cung kính lễ bái và phụng sự cúng dường. Với vô số hoa, vô số hương, vô số vòng hoa, vô số hương xoa, cũng như hương bột, y phục, trân bảo, biểu ngữ, cờ hiệu, lọng che vi diệu, cùng những phẩm vật trang nghiêm, và mỗi thứ như thế có vô số mà dùng để cúng dường.
Do cúng dường như thế là vì cứu cánh Pháp vô tác và vì trụ ở Pháp chẳng thể nghĩ bàn nên ở trong từng niệm, họ thấy vô số chư Phật.
- Ở chỗ của hết thảy chư Phật kia, tâm ngài không chấp trước.
- Ở quốc độ của hết thảy chư Phật kia, tâm ngài cũng không chấp trước.
- Đối với tướng hảo của chư Phật, tâm ngài cũng không chấp trước.
- Khi thấy quang minh của chư Phật và nghe chư Phật thuyết pháp, tâm ngài cũng không chấp trước.
- Toàn bộ chúng hội của chư Phật và Bồ-tát ở các thế giới trong mười phương, tâm ngài cũng không chấp trước.
Sau khi nghe Pháp của Phật, tâm ngài sanh hoan hỷ, sức ý chí rộng lớn, và có thể nhiếp thọ cùng có thể tu tập mọi thực hành của Bồ-tát. Mặc dù vậy, ngài cũng không chấp trước đối với Pháp của Phật.
Suốt bất khả thuyết kiếp, vị Bồ-tát này thấy bất khả thuyết chư Phật xuất hiện ở thế gian. Ở chỗ của mỗi chư Phật kia, ngài đều phụng sự cúng dường cho đến hết bất khả thuyết kiếp mà lòng không bao giờ chán. Dù thấy Phật nghe Pháp và thấy những sự trang nghiêm của Bồ-tát chúng hội, ngài đều không chấp trước. Khi thấy bất tịnh thế giới, ngài cũng không căm ghét hay kinh tởm.
Vì sao thế? Bởi vị Bồ-tát này theo đúng như Pháp của chư Phật mà quán sát. Ở trong Pháp của chư Phật thì không cấu nhiễm, không thanh tịnh, không tối, không sáng, không sai khác, không một, không chân thật, không hư vọng, không an ổn, không hiểm nạn, không Chánh Đạo, và không tà đạo.
Và như thế, Bồ-tát vào sâu Pháp Giới để giáo hóa chúng sanh mà đối với chúng sanh chẳng sanh chấp trước. Ngài thọ trì các Pháp mà đối với các Pháp chẳng sanh chấp trước. Ngài phát khởi Đạo tâm và trụ ở nơi Phật trụ mà đối với nơi Phật trụ chẳng sanh chấp trước.
- Tuy có lời nói mà đối với lời nói, tâm ngài không chấp trước.
- Vào cõi giới của chúng sanh mà đối với cõi giới của chúng sanh, tâm ngài không chấp trước.
- Biết rõ các Đẳng Trì, có thể vào và có thể trụ, mà đối với các Đẳng Trì, tâm ngài không chấp trước.
- Đi đến vô lượng quốc độ của chư Phật, hoặc vào, hoặc thấy, hoặc trụ ở trong chúng, mà đối với cõi Phật, tâm ngài không chấp trước; khi rời đi, ngài cũng chẳng lưu luyến chúng.
Do đại Bồ-tát có thể giữ không chấp trước như thế nên tâm ngài chẳng bị chướng ngại ở trong Pháp của Phật. Ngài rõ tuệ giác của Phật, chứng giới luật của Pháp, trụ chánh giáo của Phật, tu thực hành của Bồ-tát, trụ tâm của Bồ-tát, và tư duy Pháp giải thoát của Bồ-tát. Tâm ngài chẳng có chỗ nhiễm trước ở trong trụ xứ của Bồ-tát và cũng không chấp trước ở trong sự tu hành của Bồ-tát. Ngài thanh tịnh Đạo Bồ-tát và nhận thọ ký của Bồ-tát.
Sau khi đã được thọ ký, ngài nghĩ như vầy:
'Phàm phu ngu si vô tri, không chánh kiến, không tín tâm, và không thông hiểu. Họ chẳng có hành vi thông minh, ngoan cố làm theo điều tham trước, và lưu chuyển ở sanh tử. Họ chẳng mong thấy Phật, chẳng theo hướng dẫn sáng suốt, chẳng tin rèn luyện, mê muội nhầm lẫn, và vào con đường hiểm. Họ không cung kính bậc Pháp Vương của Mười Lực và không biết ân huệ của Bồ-tát. Họ lưu luyến chấp trước nơi ở và khi nghe các pháp là không thì trong lòng vô cùng kinh hãi. Thế là họ rời xa Chánh Pháp và trú ở tà pháp. Họ từ bỏ con đường bằng phẳng mà vào con đường hiểm nạn. Họ quay lưng với ý tưởng dạy bảo của Phật mà chạy theo ý tưởng cổ vũ của ma. Họ kiên trì với chấp trước ở trong các cõi tồn tại mà chẳng xả bỏ.'
Khi quán sát chúng sanh như thế, Bồ-tát tăng trưởng đại bi và sanh các căn lành mà không hề chấp trước.
Bấy giờ Bồ-tát lại nghĩ rằng:
'Dù chỉ vì một chúng sanh, ta cũng sẽ ở mỗi một quốc độ khắp các thế giới trong mười phương và trải qua bất khả thuyết bất khả thuyết kiếp để giáo hóa thành thục họ. Như chỉ vì một chúng sanh mà làm như thế thì ta cũng nên đều vì tất cả chúng sanh mà làm như vậy. Ta sẽ không bao giờ bởi việc đó mà sanh lòng chán ghét hay mệt mỏi rồi bỏ đi nơi khác.'
Lại nữa, cho dù ngài dùng trên đầu của một sợi lông để đo từng chút toàn bộ Pháp Giới, dừng nghỉ ở mỗi nơi chỉ lớn bằng trên đầu của một sợi lông cho đến hết bất khả thuyết bất khả thuyết kiếp để giáo hóa điều phục tất cả chúng sanh, như ở nơi trên đầu của một sợi lông này thì mỗi một nơi trên đầu của những sợi lông khác cũng đều như thế, và suốt trọn thời gian đó, cho đến chỉ trong thời gian khảy móng tay, ngài cũng không có chấp trước chính mình, khởi nghĩ tưởng chính mình hay cái thuộc của mình.
Ngài có thể tiếp tục ở mỗi nơi chỉ lớn bằng trên đầu của một sợi lông để tu Bồ-tát hành cho đến hết tất cả kiếp vị lai,
- mà chẳng chấp trước nơi thân,
- chẳng chấp trước nơi pháp,
- chẳng chấp trước nơi niệm,
- chẳng chấp trước thệ nguyện,
- chẳng chấp trước Đẳng Trì,
- chẳng chấp trước quán sát,
- chẳng chấp trước tịch định,
- chẳng chấp trước cảnh giới,
- chẳng chấp trước giáo hóa điều phục chúng sanh,
- và cũng lại chẳng chấp trước vào Pháp Giới.
Vì sao thế? Bởi Bồ-tát nghĩ như vầy:
'Ta nên quán sát:
- toàn bộ Pháp Giới như huyễn,
- chư Phật như bóng,
- Bồ-tát hành như mộng,
- Phật thuyết Pháp như tiếng dội,
- tất cả thế gian như biến hóa vì chúng được duy trì bởi nghiệp báo,
- thân khác nhau như huyễn vì chúng khởi sanh từ sức nghiệp hành,
- hết thảy chúng sanh như tâm vì họ có đủ mọi tạp nhiễm,
- và tất cả pháp như cực điểm của chân thật vì chúng không thể thay đổi.
Ngài lại nghĩ như vầy:
'Ta sẽ tu Bồ-tát hành ở các quốc độ khắp mười phương cho đến tận cùng hư không và toàn bộ Pháp Giới. Ta sẽ minh đạt trong từng niệm hết thảy Pháp của Phật và giữ chánh niệm hiện ra ở trước mà chẳng có chỗ nắm bắt hay chấp trước.'
Và như thế, Bồ-tát quán sát thân này không có chính mình và thấy Phật chẳng bị ngăn ngại. Vì giáo hóa chúng sanh, ngài diễn nói các pháp để khiến họ phát sanh vô lượng hoan hỷ và được tín tâm thanh tịnh ở trong Pháp của Phật. Vì cứu hộ tất cả, tâm ngài không hề chán ghét hay mệt mỏi. Do không hề chán ghét hay mệt mỏi, hễ nơi nào trong hết thảy thế giới mà còn có chúng sanh chưa thành thục hoặc chưa điều phục, ngài đều đến chỗ đó và dùng phương tiện để hóa độ.
Những chúng sanh ở trong ấy có:
- đủ mọi lời nói,
- đủ mọi nghiệp hành,
- đủ mọi chấp trước,
- đủ mọi thiết lập,
- đủ mọi hòa hợp,
- đủ mọi lưu chuyển,
- đủ mọi việc mình làm,
- đủ mọi cảnh giới,
- đủ mọi thọ sanh,
- và đủ mọi cái chết,
Với đại thệ nguyện, ngài an trụ ở trong ấy để giáo hóa họ. Ngài không bao giờ làm cho tâm mình có dao động hay thoái lui và cũng chẳng sanh một niệm tưởng nhiễm trước.
Vì sao thế? Bởi ngài đạt đến cảnh giới mà không có chỗ nào để chấp trước và cũng không có chỗ nào để nương tựa. Trong sự tu hành để lợi mình và lợi người, ngài được thanh tịnh mãn túc.
Đây gọi là thực hành thứ bảy của đại Bồ-tát: Vô Trước Hành.
❖
Phật tử! Thế nào là Tôn Trọng Hành của đại Bồ-tát?
Vị Bồ-tát này thành tựu:
- căn lành khó được,
- căn lành khó vượt qua,
- căn lành tối thắng,
- căn lành không thể hủy hoại,
- căn lành không ai hơn,
- căn lành chẳng nghĩ bàn,
- căn lành vô tận,
- căn lành tự tại lực,
- căn lành đại uy đức,
- và căn lành đồng một tánh với tất cả chư Phật.
Khi vị Bồ-tát này tu các thực hành, ngài được sự hiểu biết tối thắng ở trong Pháp của Phật và được sự hiểu biết rộng lớn ở trong tuệ giác của Phật. Ở trong thệ nguyện của Bồ-tát, ngài chưa từng dừng nghỉ và tâm không hề mệt mỏi cho đến hết tất cả kiếp. Ngài chẳng sanh chán ghét ở trong hết thảy khổ. Tất cả chúng ma không thể lay động ngài. Ngài được hết thảy chư Phật hộ niệm, đầy đủ khổ hành của tất cả Bồ-tát, chẳng ngừng tinh tấn tu Bồ-tát hành, và mãi không thoái chuyển trong thệ nguyện của Đại Thừa.
Khi vị Bồ-tát ấy an trụ ở thực hành khó được này, ngài trong từng niệm có thể chuyển vô số kiếp sanh tử mà chẳng từ bỏ đại nguyện của Bồ-tát. Nếu có chúng sanh nào phụng sự cúng dường và cho đến chỉ thấy hoặc nghe về ngài thì họ đều sẽ không thoái chuyển ở Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác.
Mặc dù vị Bồ-tát này thấu rõ chúng sanh không tồn tại nhưng ngài vẫn không từ bỏ bất kỳ cõi giới của chúng sanh nào. Ví như vị thuyền trưởng chẳng trụ ở bờ bên này, chẳng trụ ở bờ bên kia, và cũng chẳng trụ ở giữa dòng nước, mà có thể vận chuyển chúng sanh ở bờ bên này đến bờ bên kia, do bởi ngài đi qua đi lại không chút dừng nghỉ vậy.
Đại Bồ-tát thì cũng lại như vậy. Ngài chẳng trụ ở sanh tử, chẳng trụ ở tịch diệt, và cũng chẳng trụ ở giữa dòng sanh tử, mà có thể vận chuyển chúng sanh ở bờ bên này đến bờ bên kia. Ngài đặt họ ở chốn an ổn, không có sợ hãi và cũng không có ưu sầu khổ não.
Ngài cũng chẳng đối với số lượng của chúng sanh mà có điều chấp trước.
- Ngài không bỏ rơi một chúng sanh chỉ vì chấp trước nhiều chúng sanh,
- không bỏ rơi nhiều chúng sanh chỉ vì chấp trước một chúng sanh,
- không tăng thêm cõi giới của chúng sanh,
- không giảm bớt cõi giới của chúng sanh,
- không sanh ra cõi giới của chúng sanh,
- không diệt mất cõi giới của chúng sanh,
- không chấm dứt cõi giới của chúng sanh,
- không kéo dài cõi giới của chúng sanh,
- không phân biệt cõi giới của chúng sanh,
- và không nhìn thấy sự chẳng hai giữa cõi giới của chúng sanh.
Vì sao thế? Bởi Bồ-tát vào sâu cõi giới của chúng sanh như Pháp Giới.
Cõi giới của chúng sanh và Pháp Giới là chẳng hai. Ở trong pháp chẳng hai thì:
- không tăng,
- không giảm,
- không sanh,
- không diệt,
- không có tồn tại,
- không có chẳng tồn tại,
- không nắm giữ,
- không nương tựa,
- không chấp trước,
- và không hai,
Vì sao thế? Bởi Bồ-tát thấu rõ tất cả pháp và Pháp Giới là chẳng hai.
Bồ-tát dùng thiện xảo phương tiện như thế để vào Pháp Giới thâm sâu.
- Ngài trụ ở vô tướng và dùng tướng thanh tịnh để trang nghiêm thân mình.
- Ngài rõ các pháp không có tự tánh mà có thể phân biệt tướng của hết thảy pháp.
- Ngài chẳng nắm giữ sự tồn tại của chúng sanh mà có thể biết rõ số lượng của chúng sanh.
- Ngài không chấp trước thế giới mà hiện thân ở trong các cõi Phật.
- Ngài chẳng phân biệt các pháp mà khéo vào Pháp của Phật.
- Ngài thâm đạt nghĩa lý mà rộng diễn giải giảng dạy qua lời nói.
- Ngài rõ cực điểm của chân thật về lìa dục ở tất cả pháp mà chẳng chặt đứt Đạo Bồ-tát và không thoái chuyển Bồ-tát hành.
- Ngài luôn siêng tu tập vô tận thực hành, nhưng tự tại vào Pháp Giới thanh tịnh.
Ví như khi dùi khúc gỗ để phát lửa, rồi dùng nó nhóm lên vô lượng đám lửa để lửa không bị dập tắt. Cũng vậy, công việc của Bồ-tát giáo hóa chúng sanh thì chẳng có cùng tận, luôn ở tại thế gian mà không hề diệt mất.
- Việc ấy chẳng phải cứu cánh mà chẳng phải không cứu cánh.
- Việc ấy chẳng phải nắm giữ mà chẳng phải không nắm giữ.
- Việc ấy chẳng phải phụ thuộc mà chẳng phải không phụ thuộc.
- Việc ấy chẳng phải pháp thế gian hay Pháp của Phật.
- Việc ấy chẳng phải phàm phu hay chứng đắc Quả.
Bồ-tát thành tựu tâm khó được như thế. Khi tu Bồ-tát hành, ngài có thể:
- không dạy về Pháp Nhị Thừa,
- không dạy về Pháp của Phật,
- không dạy về thế gian,
- không dạy về pháp của thế gian,
- không dạy về chúng sanh,
- không dạy về chẳng tồn tại của chúng sanh,
- không dạy về cấu nhiễm,
- và không dạy về thanh tịnh.
Vì sao thế? Bởi Bồ-tát biết hết thảy pháp đều không cấu nhiễm, không nắm giữ, không chuyển biến, và không thoái chuyển.
Khi tu hành ở trong Pháp tịch diệt, vi diệu thậm thâm, và tối thắng như thế, Bồ-tát cũng chẳng sanh ý niệm như vầy:
'- Ta đang tu thực hành này.
- Ta đã tu thực hành này.
- Ta sẽ tu thực hành này.'
Ngài không chấp trước uẩn xứ giới, thế gian hướng trong, thế gian hướng ngoài, hay thế gian hướng cả trong lẫn ngoài. Ngài đều không chấp trước những đại nguyện đã phát khởi, các Pháp Đến Bờ Kia, hay bất kỳ pháp nào khác.
Vì sao thế? Bởi trong Pháp Giới:
- chẳng có pháp gọi là hướng Thanh Văn Thừa hay hướng Độc Giác Thừa;
- chẳng có pháp gọi là hướng Bồ-tát Thừa hay hướng Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác;
- chẳng có pháp gọi là hướng cõi giới của phàm phu;
- và chẳng có pháp gọi là hướng cấu nhiễm, hướng thanh tịnh, hướng sanh tử, hay hướng tịch diệt.
Vì sao thế? Bởi tất cả pháp là chẳng hai mà cũng không phải chẳng hai.
Ví như hư không, dù có ai tìm nó trong mười phương ở quá khứ, hiện tại, hoặc vị lai thì đều chẳng thể được, tuy nhiên chẳng phải không có thứ gọi là hư không.
Khi Bồ-tát quán sát tất cả pháp như thế thì đều chẳng thể được, tuy nhiên chẳng phải không có thứ gọi là tất cả pháp. Ngài theo đúng với chân thật mà chẳng sai lệch nó, không đánh mất những gì mình đang làm, và rộng khai thị trong sự tu tập về các thực hành của Bồ-tát. Ngài chẳng xả bỏ đại nguyện của mình, việc điều phục chúng sanh của mình, hoặc việc lăn chuyển bánh xe Chánh Pháp của mình. Ngài không vi phạm nhân quả và cũng chẳng trái ngược với bình đẳng của diệu Pháp.
Ngài trụ khắp trong cảnh giới bình đẳng của chư Như Lai ở ba đời, không để cho mạng mạch của Phật bị đứt đoạn, và không vi phạm thật tướng. Ngài vào sâu các pháp và có biện tài vô tận. Khi nghe Pháp, ngài chẳng chấp trước và có thể đạt đến đáy vực thẳm của Pháp. Ngài khéo có thể khai diễn Pháp với tâm không sợ hãi. Ngài không bao giờ xả bỏ nơi Phật trụ và chẳng trái ngược với pháp thế gian. Ngài hiện ra khắp thế gian mà không chấp trước thế gian.
Bồ-tát thành tựu tâm trí tuệ khó đắc như thế. Ngài tu tập các thực hành để giúp chúng sanh thoát khỏi ba đường ác, giáo hóa điều phục, và an trí chúng sanh trong Đạo của chư Phật ở ba đời để khiến họ chẳng dao động.
Ngài lại nghĩ như vầy:
'Chúng sanh ở thế gian không biết báo ơn, chống đối lẫn nhau, chấp trước tà kiến, mê muội bởi điên đảo, ngu si vô trí, chẳng có tín tâm, chạy theo bạn xấu, khởi sanh những trí khôn xấu ác, cùng với tham ái, vô minh, và đủ mọi phiền não thảy đều đầy rẫy.
Cho nên đây là nơi tu Bồ-tát hành của ta. Giả sử nếu có hữu tình biết báo ơn, thông minh tuệ giải, và Thiện Tri Thức tràn đầy trong thế gian thì ta sẽ không tu Bồ-tát hành ở giữa họ.
Vì sao thế? Bởi ta đối với chúng sanh chẳng có ưa thích hay bất mãn. Ta chẳng hề mong mỏi điều gì từ họ. Ta thậm chí chẳng mong lời khen tốt đẹp dù nhỏ như một sợi tơ, một cọng lông, hay chỉ một chữ từ họ.
Cho đến hết tất cả kiếp vị lai tu Bồ-tát hành, ta sẽ không bao giờ làm lợi ích cho riêng mình dù chỉ một niệm. Đó là vì ta chỉ muốn độ thoát hết thảy chúng sanh để khiến họ thanh tịnh và vĩnh viễn được xuất ly.
Vì sao thế? Bởi là làm người chỉ dẫn sáng suốt ở giữa chúng sanh thì Pháp phải nên như vậy.
Vị ấy chẳng nắm bắt hay mong cầu thứ gì. Ngài chỉ vì chúng sanh mà tu Đạo Bồ-tát để khiến họ đến được nơi an ổn của bờ kia và thành Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác.'
Đây gọi là thực hành thứ tám của đại Bồ-tát: Tôn Trọng Hành.
❖
Phật tử! Thế nào là Thiện Pháp Hành của đại Bồ-tát?
Vị Bồ-tát này vì trời, người, ma, Phạm Thiên, Đạo Nhân, Phạm Chí, tầm hương thần, và những loài hữu tình khác ở tất cả thế gian mà làm ao Pháp trong mát. Ngài nhiếp trì Chánh Pháp và không để cho mạng mạch của Phật bị đứt đoạn.
- Do đắc Thanh Tịnh Quang Minh Tổng Trì, biện tài của ngài đối với thuyết Pháp và thọ ký là vô tận;
- Do đắc Cụ Túc Nghĩa Tổng Trì, biện tài của ngài đối với nghĩa là vô tận;
- Do đắc Giác Ngộ Thật Pháp Tổng Trì, biện tài của ngài đối với pháp là vô tận;
- Do đắc Huấn Thích Ngôn Từ Tổng Trì, biện tài của ngài đối với ngôn từ là vô tận;
- Do đắc Vô Biên Văn Cú Vô Tận Nghĩa Vô Ngại Tổng Trì, biện tài của ngài đối với vô ngại là vô tận;
- Do đắc Phật Quán Đảnh Tổng Trì, khi được thọ quán đảnh, biện tài của ngài đối với hoan hỷ là vô tận;
- Do đắc Bất Do Tha Ngộ Tổng Trì, biện tài của ngài đối với quang minh là vô tận;
- Do đắc Đồng Biện Tổng Trì, biện tài của ngài đối với thích nghi là vô tận;
- Do đắc Chủng Chủng Nghĩa Thân - Cú Thân - Văn Thân Trung - Huấn Thích Tổng Trì, biện tài của ngài đối với giáo huấn và giải thích là vô tận;
- Do đắc Vô Biên Toàn Tổng Trì, biện tài của ngài đối với vô biên là vô tận.
Đại bi của vị Bồ-tát này kiên cố và nhiếp thọ khắp chúng sanh. Toàn bộ Tam Thiên Đại Thiên Thế Giới, ngài thị hiện biến hóa thân sắc vàng để làm Phật sự. Tùy theo căn tánh và khát vọng của các chúng sanh mà dùng lưỡi rộng dài, ngài thị hiện vô lượng tiếng nói ở trong một âm thanh với thời gian thích hợp thuyết Pháp để khiến họ đều hoan hỷ.
Giả sử có vô số chúng sanh với bất khả thuyết đủ mọi nghiệp báo cùng tụ hội một nơi. Chúng hội ấy rộng lớn đến nỗi đầy kín bất khả thuyết thế giới. Như Bồ-tát ngồi ở giữa chúng hội kia và mỗi một chúng sanh trong đó đều có bất khả thuyết vô số cái miệng, mỗi một cái miệng có thể đồng thời phát ra 1.000 tỷ nayuta [na du ta] tiếng nói, mỗi cái có ngôn từ khác nhau và mỗi cái hỏi điều khác nhau, thì Bồ-tát chỉ trong một niệm tất có thể lãnh thọ và đối đáp hết thảy để khiến họ diệt trừ mọi nghi ngờ. Như trong một chúng hội thì ở bất khả thuyết chúng hội cũng đều như vậy.
Lại nữa, giả sử trong từng niệm ở trên đầu của một sợi lông vọt ra bất khả thuyết bất khả thuyết chúng hội ở Đạo Tràng. Đồng thời ở trên đầu của tất cả sợi lông cũng đều như thế và việc ấy xảy ra cho đến hết tất cả kiếp vị lai. Những kiếp kia có thể chấm dứt nhưng chúng hội là vô tận. Trong từng niệm, mỗi vị ở trong các chúng hội này dùng ngôn từ khác nhau và hỏi điều khác nhau, thì Bồ-tát chỉ trong một niệm tất có thể lãnh thọ mà chẳng khiếp sợ và cũng không có nghi ngờ hay sai lầm.
Ngài nghĩ như vầy:
'Cho dù hết thảy chúng sanh dùng ngữ nghiệp như thế cùng đến hỏi ta, ta sẽ thuyết Pháp vô tận chẳng gián đoạn để làm cho họ đều hoan hỷ và trụ ở chốn lành. Tiếp đó, ta lại khiến họ khéo hiểu tất cả ngôn từ để họ có thể giảng đủ mọi pháp cho chúng sanh mà đối với ngôn từ không hề có phân biệt.
Giả sử họ dùng bất khả thuyết bất khả thuyết đủ mọi ngôn từ mà đến vặn hỏi, ta trong một niệm đều lãnh thọ và trả lời toàn bộ với chỉ một âm thanh để khiến tất cả họ khai ngộ mà không chút thừa sót.'
Ngài có làm như thế là do được quán đảnh của Nhất Thiết Trí, là do được tạng vô ngại, là do được ánh sáng viên mãn của hết thảy pháp, và là do được trọn đủ Nhất Thiết Trí Trí.
Phật tử! Khi vị đại Bồ-tát này đã an trụ trong thực hành của thiện Pháp, ngài có thể thanh tịnh bản thân, và cũng có thể dùng phương tiện không chấp trước để rộng lợi ích tất cả chúng sanh mà chẳng thấy có chúng sanh nào được xuất ly. Như ở Tam Thiên Đại Thiên Thế Giới này và như vậy cho đến bất khả thuyết Tam Thiên Đại Thiên Thế Giới, ngài thị hiện biến hóa thân sắc vàng với diệu âm cụ túc mà không hề có chướng ngại trong hết thảy pháp để làm Phật sự.
Phật tử! Vị đại Bồ-tát này thành tựu mười loại thân. Đó là:
[1] thân chẳng phải trong các đường mà vào Pháp Giới vô biên do diệt trừ mọi thứ của thế gian
[2] thân vào hết thảy các đường của Pháp Giới vô biên do thọ sanh ở tất cả thế gian
[3] thân không sanh do trụ ở vô sanh của pháp bình đẳng
[4] thân bất diệt do hết thảy lời nói đều không thể được
[5] thân chẳng chân thật do đạt được như thật
[6] thân chẳng hư vọng do thị hiện tùy theo căn cơ
[7] thân chẳng đổi dời do lìa khi chết ở đây rồi sanh nơi kia
[8] thân bất hoại do tánh không thể hủy hoại của Pháp Giới
[9] thân một tướng do đoạn tuyệt đường ngôn ngữ ở ba đời
[10] thân vô tướng do khéo có thể quán sát tướng của pháp
Bồ-tát thành tựu mười loại thân như thế, là để:
[1] làm nơi cư trú cho tất cả chúng sanh do vì trưởng dưỡng hết thảy căn lành
[2] làm người cứu hộ cho tất cả chúng sanh do vì khiến họ được an ổn lớn
[3] làm chỗ trở về cho tất cả chúng sanh do vì trở thành chốn nương tựa rộng lớn cho họ
[4] làm người hướng dẫn cho tất cả chúng sanh do vì khiến họ được vô thượng xuất ly
[5] làm bậc thầy cho tất cả chúng sanh do vì khiến họ vào trong Pháp chân thật
[6] làm ngọn đèn cho tất cả chúng sanh do vì khiến họ thấy rõ nghiệp báo
[7] làm ánh sáng cho tất cả chúng sanh do vì có thể chiếu soi diệu Pháp sâu xa
[8] làm bó đuốc cho tất cả chúng sanh ở ba đời do vì khiến họ tỏ ngộ Pháp chân thật
[9] làm chiếu sáng cho tất cả chúng sanh ở thế gian do vì có thể vào trong vùng đất quang minh
[10] làm nguồn sáng cho tất cả chúng sanh ở các đường do vì thị hiện tự tại của Như Lai
Phật tử! Đây gọi là thực hành thứ chín của đại Bồ-tát: Thiện Pháp Hành.
Một khi Bồ-tát an trụ thực hành này, ngài làm ao Pháp trong mát cho hết thảy chúng sanh và có thể đến tận nguồn cội của tất cả Phật Pháp.
❖
Phật tử! Thế nào là Chân Thật Hành của đại Bồ-tát?
Vị Bồ-tát này thành tựu lời nói chân thật đệ nhất. Ngài có thể làm đúng như lời nói và có thể nói đúng như việc làm.
Vị Bồ-tát này:
- học tập lời chân thật của chư Phật ở ba đời,
- vào chủng tánh của chư Phật ở ba đời,
- được căn lành giống nhau với chư Phật ở ba đời,
- được lời nói chẳng hai của chư Phật ở ba đời,
- và thành tựu trí tuệ do học theo Như Lai.
Dù vị Bồ-tát này thành tựu:
- sự hiểu biết rõ về cái gì có thể và không thể của chúng sanh;
- sự hiểu biết rõ về nghiệp báo ở quá khứ, hiện tại, cùng vị lai;
- sự hiểu biết rõ về ưu việt và hạ liệt của các căn;
- sự hiểu biết rõ về đủ mọi cõi giới;
- sự hiểu biết rõ về đủ mọi hiểu biết;
- sự hiểu biết rõ về điểm đến của tất cả đường;
- sự hiểu biết rõ về nhiễm ô hoặc thanh tịnh cũng như khi nào sanh khởi và khi nào không của tĩnh lự, giải thoát, cùng Đẳng Trì;
- sự hiểu biết rõ về việc đời trước mà chúng sanh đã trải qua ở hết thảy thế giới;
- sự hiểu biết của thiên nhãn;
- và sự hiểu biết của chấm dứt mọi hữu lậu;
nhưng vẫn chẳng từ bỏ tất cả thực hành của Bồ-tát.
Vì sao thế? Bởi ngài muốn giáo hóa hết thảy chúng sanh để khiến họ đều thanh tịnh.
Vị Bồ-tát này lại sanh khởi tâm đặc biệt ưu việt như vầy:
'Nếu ta không thể khiến tất cả chúng sanh trụ ở Đạo vô thượng giải thoát mà ta trước tiên thành Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác, thì tức là trái với bổn nguyện của mình và đây là điều không nên. Cho nên ta trước tiên phải khiến hết thảy chúng sanh đắc Đạo vô thượng và vào Vô Dư Y Tịch Diệt, rồi sau đó mình mới thành Phật.
Vì sao thế? Bởi chẳng phải chúng sanh thỉnh mời mình phát tâm mà ta tự làm người bạn không mời cho chúng sanh. Ta trước tiên muốn khiến tất cả chúng sanh mãn túc căn lành và thành Nhất Thiết Trí.
- Cho nên ta là tối thắng do vì chẳng chấp trước bất kỳ điều gì ở thế gian.
- Ta là tối thượng do vì trụ ở lãnh vực vô thượng điều ngự.
- Ta lìa che khuất do vì hiểu vô biên tế của chúng sanh.
- Ta đã làm xong do vì thành tựu bổn nguyện.
- Ta khéo biến hóa do vì công đức trang nghiêm của Bồ-tát.
- Ta khéo làm chỗ nương tựa do vì được nhiếp thọ bởi chư Phật ở ba đời.'
Do bởi vị đại Bồ-tát này chẳng xả bỏ bổn nguyện của mình nên ngài được vào vô thượng trí tuệ trang nghiêm. Ngài làm lợi ích cho chúng sanh và khiến họ đều mãn nguyện. Ngài tùy theo bổn thệ nguyện mà khiến họ đều được cứu cánh. Trí tuệ của ngài tự tại trong tất cả pháp và khiến hết thảy chúng sanh ở mọi nơi đạt được thanh tịnh. Trong từng niệm, ngài du hành khắp thế giới ở mười phương. Trong từng niệm, ngài đến khắp bất khả thuyết bất khả thuyết quốc độ của chư Phật. Trong từng niệm, ngài thấy khắp bất khả thuyết bất khả thuyết chư Phật và quốc độ thanh tịnh trang nghiêm của chư Phật. Ngài thị hiện thần lực tự tại của Như Lai cùng khắp Pháp Giới và cõi giới hư không.
Vị Bồ-tát này thị hiện vô lượng thân và vào khắp thế gian mà chẳng hề có chỗ nương tựa. Ở trong thân của ngài hiện ra tất cả chúng sanh, tất cả các pháp, và tất cả chư Phật.
Vị Bồ-tát này biết đủ mọi tâm tưởng, đủ mọi dục lạc, đủ mọi hiểu biết, đủ mọi nghiệp báo, và đủ mọi căn lành của chúng sanh, rồi tùy theo sự thích hợp mà ngài thị hiện thân mình để điều phục họ.
Ngài quán sát chư Bồ-tát như huyễn, tất cả pháp như hóa, Phật xuất hiện ở thế gian như bóng, và hết thảy thế gian như mộng. Ngài được tạng vô tận của ý nghĩa với văn tự, chánh niệm tự tại, và quyết định liễu đạt của hết thảy các pháp. Trí tuệ của ngài tối thắng, vào tướng chân thật của tất cả Đẳng Trì, cùng trụ ở lãnh vực một tánh và chẳng hai.
Do các chúng sanh đều chấp trước tánh hai mặt, đại Bồ-tát an trụ đại bi và tu hành Pháp tịch diệt như thế. Ngài được Mười Lực của Phật, vào Pháp Giới tựa như lưới của thiên đế, thành tựu giải thoát vô ngại của Như Lai, thành bậc anh hùng dũng mãnh của thế nhân và gầm lên đại sư tử hống. Ngài đạt được không sợ hãi, có thể chuyển Pháp luân thanh tịnh vô ngại, đắc trí tuệ giải thoát, và biết rõ cảnh giới của hết thảy thế gian. Ngài đoạn tuyệt vòng xoáy của sanh tử và vào biển lớn của trí tuệ. Vì tất cả chúng sanh, ngài hộ trì Chánh Pháp của chư Phật ở ba đời. Ngài đạt đến đáy nguồn thật tướng ở biển của tất cả Phật Pháp.
Khi Bồ-tát đã trụ ở thực hành của chân thật này, ngài đều khiến--trời, người, ma, Phạm Thiên, Đạo Nhân, Phạm Chí, tầm hương thần, phi thiên, và những loài hữu tình khác trong tất cả thế gian mà thân cận ngài--được khai ngộ và đều hoan hỷ thanh tịnh.
Đây gọi là thực hành thứ mười của đại Bồ-tát: Chân Thật Hành."
❖
Lúc bấy giờ, do thần lực của Phật nên mỗi phương trong mười phương có thế giới nhiều như số vi trần của một cõi Phật đều chấn động sáu cách, gồm có: chuyển động, khắp nơi chuyển động, khắp nơi đồng thời chuyển động, trỗi dậy, khắp nơi trỗi dậy, khắp nơi đồng thời trỗi dậy, vọt ra, khắp nơi vọt ra, khắp nơi đồng thời vọt ra, rung động, khắp nơi rung động, khắp nơi đồng thời rung động, gầm rống, khắp nơi gầm rống, khắp nơi đồng thời gầm rống, va đập, khắp nơi va đập, khắp nơi đồng thời va đập.
Khi ấy trời mưa xuống diệu hoa cõi trời, hương thơm cõi trời, hương bột cõi trời, vòng hoa cõi trời, y phục cõi trời, châu báu cõi trời, và phẩm vật trang nghiêm cõi trời. Các loại âm nhạc cõi trời vang lên và chúng phóng ánh sáng cõi trời cùng với diễn sướng âm thanh vi diệu của chư thiên.
Như tại Cung trời Thiện Thời ở thế giới này hiện ra những việc thần biến với sự thuyết Pháp về Mười Hành, thì các thế giới trong mười phương cũng đều như vậy.
Lại nữa, do thần lực của Phật, vượt qua số lượng thế giới ở mỗi phương trong mười phương nhiều như số vi trần của 100.000 cõi Phật, có chư Bồ-tát nhiều như số vi trần của 100.000 cõi Phật đều đến quốc độ này và dày kín khắp mười phương, rồi bảo Công Đức Lâm Bồ-tát rằng:
"Lành thay, lành thay, Phật tử! Nhân Giả đã khéo có thể diễn nói các thực hành của chư Bồ-tát. Hết thảy chúng tôi đồng tên là Công Đức Lâm, đến từ các quốc độ đồng tên là Công Đức Tràng, và chư Như Lai ở những quốc độ kia đều hiệu là Phổ Công Đức. Chúng tôi ở chỗ của Đức Phật mình cũng giảng nói Pháp này. Chúng hội, quyến thuộc, ngôn từ, và nghĩa lý cũng đều như vậy--không có tăng giảm.
Phật tử! Chúng tôi đều nương thần lực của Phật mà đi vào đại hội này để tác chứng cho Nhân Giả. Như ở đại hội này, thì các thế giới khắp mười phương cũng đều như vậy."
Lúc bấy giờ Công Đức Lâm Bồ-tát nương uy lực của Phật, rồi quán sát tận cùng mười phương trong Pháp Giới:
- vì muốn khiến mạng mạch của Phật không bị đứt đoạn,
- vì muốn khiến chủng tánh của Bồ-tát được thanh tịnh,
- vì muốn khiến chủng tánh của thệ nguyện không thoái chuyển,
- vì muốn khiến chủng tánh của thực hành luôn liên tục,
- vì muốn khiến chủng tánh của ba đời đều bình đẳng,
- vì muốn nhiếp chủng tánh của tất cả chư Phật ở ba đời,
- vì muốn khai diễn mọi căn lành đã gieo trồng,
- vì muốn quán sát các căn của hết thảy chúng sanh,
- vì muốn hiểu sự hoạt động của phiền não, tập khí, và tâm hành,
- và vì muốn soi rõ tuệ giác của tất cả chư Phật,
mà nói kệ rằng:
"Nhất tâm kính lễ Mười Lực Tôn
Lìa cấu thanh tịnh thấy vô ngại
Cảnh giới xa thẳm chẳng ai bằng
Trụ ở trong Đạo như hư không
Các vị tối thắng thuở quá khứ
Công đức vô lượng không chấp trước
Dũng mãnh đệ nhất chẳng ai bằng
Bậc lìa trần cấu hành Đạo này
Hiện tại mười phương các quốc độ
Chân Lý Cứu Cánh khéo khai diễn
Lìa những xấu ác tối thanh tịnh
Bậc không nương tựa hành Đạo này
Vị lai toàn bộ Nhân Sư Tử
Chu biến du hành khắp Pháp Giới
Đã phát chư Phật tâm đại bi
Bậc làm lợi ích hành Đạo này
Ba đời toàn bộ Vô Tỉ Tôn
Tự nhiên diệt trừ ngu si ám
Trong tất cả pháp đều bình đẳng
Bậc sức mạnh lớn hành Đạo này
Thấy khắp vô lượng vô biên cõi
Hết thảy các cõi và các đường
Thấy rồi tâm ngài lìa phân biệt
Bậc không dao động hành Đạo này
Toàn bộ Pháp Giới đều hiểu rõ
Chân Lý Cứu Cánh tối thanh tịnh
Vĩnh phá trừ sân kiêu mạn si
Bậc có công đức hành Đạo này
Đối với chúng sanh khéo phân biệt
Vào khắp Pháp Giới tánh chân thật
Tự nhiên giác ngộ chẳng nhờ người
Bậc bằng hư không hành Đạo này
Toàn bộ quốc độ khắp hư không
Đều đến thuyết Pháp rộng thí dụ
Giảng giải thanh tịnh chẳng thể hoại
Bậc thắng tịch tĩnh hành Đạo này
Đầy đủ kiên cố không thoái chuyển
Thành tựu tôn trọng Pháp tối thắng
Nguyện lực vô tận qua bờ kia
Bậc khéo tu tập hành Đạo này
Vô lượng vô biên mọi lãnh vực
Rộng lớn sâu xa diệu cảnh giới
Khéo thấy biết hết không thừa sót
Bậc Luận Sư Tử hành Đạo này
Tất cả cú nghĩa đều hiểu rõ
Toàn bộ dị luận thảy tồi phục
Đối Pháp quyết định chẳng còn nghi
Bậc đại tịch tĩnh hành Đạo này
Lìa xa thế gian mọi hoạn nạn
Ban khắp chúng sanh niềm an vui
Khéo làm vô đẳng đại Đạo Sư
Bậc thù thắng đức hành Đạo này
Luôn dùng vô úy thí chúng sanh
Khiến khắp tất cả đều hân hoan
Tâm họ thanh tịnh lìa nhiễm trược
Bậc không ai bằng hành Đạo này
Ý nghiệp thanh tịnh khéo điều phục
Lìa mọi hí luận ngữ chẳng lỗi
Uy quang viên mãn chúng sanh kính
Bậc tối thù thắng hành Đạo này
Vào nghĩa chân thật qua bờ kia
Trụ nơi công đức tâm vĩnh tịch
Chư Phật hộ niệm luôn không quên
Bậc diệt các cõi hành Đạo này
Lìa xa bản ngã chẳng não hại
Luôn dùng tiếng lớn tuyên Chánh Pháp
Chu biến quốc độ khắp mười phương
Bậc dứt thí dụ hành Đạo này
Tu Bố Thí Độ đã viên mãn
Tướng hảo trang nghiêm với trăm phước
Chúng sanh khi thấy đều hân hoan
Bậc tối thắng tuệ hành Đạo này
Trí địa sâu xa khó vào được
Khéo dùng diệu tuệ mà an trụ
Tâm ngài cứu cánh chẳng dao động
Bậc kiên cố hành, hành Đạo này
Tất có thể vào trọn Pháp Giới
Ở mọi nơi vào đều cứu cánh
Thần thông tự tại bao gồm hết
Bậc Pháp quang minh hành Đạo này
Chư vô đẳng đẳng đại tịch tĩnh
Siêng tu Đẳng Trì tướng chẳng hai
Tâm luôn tại định thích tịch tĩnh
Bậc nhìn thấy khắp hành Đạo này
Quốc độ nhỏ bé hay rộng lớn
Dù xuyên vào nhau mỗi sai khác
Cảnh giới như thế tất biết rõ
Bậc trí sơn vương hành Đạo này
Ý luôn thanh khiết lìa cấu nhiễm
Ở trong ba cõi không chấp trước
Hộ trì giới luật qua bờ kia
Bậc tâm thanh tịnh hành Đạo này
Trí tuệ vô biên bất khả thuyết
Biến khắp Pháp Giới cõi hư không
Có thể tu học trụ trong đó
Bậc kim cang tuệ hành Đạo này
Cảnh giới chư Phật ở ba đời
Trí tuệ khéo vào chu biến khắp
Chưa từng tạm khởi lòng chán mỏi
Bậc tối thù thắng hành Đạo này
Có thể phân biệt Pháp Mười Lực
Biết rõ điểm đến tất cả đường
Thân nghiệp vô ngại được tự tại
Bậc công đức thân hành Đạo này
Mười phương vô lượng vô biên cõi
Toàn bộ hết thảy các chúng sanh
'Tôi đều cứu hộ mà chẳng bỏ'
Bậc không sợ hãi hành Đạo này
Các Pháp chư Phật siêng tu tập
Tâm luôn tinh tấn chẳng mệt mỏi
Thanh tịnh tất cả các thế gian
Bậc đại long vương hành Đạo này
Biết rõ chúng sanh căn bất đồng
Khát vọng, thông hiểu, vô lượng khác
Đủ mọi các cõi đều minh đạt
Bậc vào khắp nơi hành Đạo này
Vô lượng thế giới khắp mười phương
Đều đến thọ sanh nhiều vô số
Chưa từng một niệm sanh chán mỏi
Bậc trụ hoan hỷ hành Đạo này
Phóng khắp vô lượng lưới quang minh
Chiếu rực hết thảy các thế gian
Ánh sáng soi đến vào pháp tánh
Bậc thiện trí tuệ hành Đạo này
Chấn động quốc độ khắp mười phương
Vô lượng ức số nayuta
Chẳng khiến chúng sanh sanh sợ hãi
Bậc lợi thế gian hành Đạo này
Khéo hiểu tất cả pháp ngôn ngữ
Đáp câu hỏi khó đạt cứu cánh
Thông triết biện tuệ biết hết thảy
Bậc không sợ hãi hành Đạo này
Hiểu cõi đảo ngược hoặc hướng lên
Phân biệt tư duy đến cứu cánh
Lãnh vực vô tận khiến đều trụ
Bậc thù thắng tuệ hành Đạo này
Công đức vô lượng nayuta
Vì cầu Phật Đạo đều tu tập
Khiến tất cả chúng qua bờ kia
Bậc vô tận hành, hành Đạo này
Siêu xuất thế gian đại luận sư
Biện tài đệ nhất sư tử hống
Khiến khắp hữu tình qua bờ kia
Bậc tâm thanh tịnh hành Đạo này
Chư Phật quán đảnh Pháp đệ nhất
Đã được Pháp này quán đảnh ngài
Tâm luôn an trụ Chánh Pháp môn
Bậc tâm quảng đại hành Đạo này
Vô lượng khác nhau mọi chúng sanh
Liễu đạt tâm họ chu biến khắp
Quyết định hộ trì Phật Pháp tạng
Bậc như Diệu Cao hành Đạo này
Có thể trụ trong mỗi ngôn ngữ
Thị hiện mọi nơi vô lượng tiếng
Tùy loài chúng sanh khiến đều hiểu
Bậc thấy vô ngại hành Đạo này
Hết thảy văn tự pháp ngôn ngữ
Trí đều khéo vào lìa phân biệt
Trụ trong cảnh giới của chân thật
Bậc thấy rõ tánh hành Đạo này
An trụ thậm thâm biển Pháp lớn
Có thể ấn định tất cả pháp
Rõ pháp vô tướng cổng chân thật
Bậc thấy chân thật hành Đạo này
Mỗi một cõi Phật đều đi đến
Đến hết vô lượng vô biên kiếp
Quán sát tư duy chẳng tạm đình
Bậc không lười biếng hành Đạo này
Vô lượng vô số chư Như Lai
Đủ mọi danh hiệu mỗi sai khác
Trên một đầu lông đều thấy rõ
Bậc phước thanh tịnh hành Đạo này
Trên một đầu lông thấy chư Phật
Số ấy vô lượng bất khả thuyết
Toàn bộ Pháp Giới cũng như vậy
Người con của Phật hành Đạo này
Vô lượng vô biên vô số kiếp
Chỉ trong một niệm đều thấy rõ
Biết tướng dài ngắn không nhất định
Bậc giải thoát hành, hành Đạo này
Khéo khiến ai thấy không uổng công
Đều trồng nhân duyên trong Phật Pháp
Mà ở chỗ làm tâm chẳng chấp
Bậc tối thù thắng hành Đạo này
Nayuta [na du ta] kiếp luôn gặp Phật
Tâm ngài hoan hỷ càng chuyển tăng
Vĩnh chẳng một niệm sanh chán mỏi
Bậc thấy không uổng hành Đạo này
Đến hết vô lượng vô biên kiếp
Quán sát tất cả cõi chúng sanh
Chưa từng thấy có một chúng sanh
Bậc trụ kiên cố hành Đạo này
Tu tập vô biên tạng phước trí
Rộng làm trong mát ao công đức
Lợi ích hết thảy các hữu tình
Bậc đệ nhất nhân hành Đạo này
Toàn bộ Pháp Giới mọi chúng sanh
Biến khắp hư không vô số lượng
Rõ họ đều nương, trụ lời nói
Bậc sư tử hống hành Đạo này
Có thể ở trong mỗi Đẳng Trì
Vào khắp vô số các Đẳng Trì
Đều đến Pháp môn nơi bí ẩn
Bậc luận như nguyệt hành Đạo này
Sức nhẫn siêng tu qua bờ kia
Khéo nhẫn tối thắng Pháp tịch diệt
Tâm ngài bình đẳng chẳng dao động
Bậc trí vô biên hành Đạo này
Trong một thế giới ngồi một nơi
Thân ngài bất động luôn tịch nhiên
Mà ở tất cả hiện khắp thân
Bậc thân vô biên hành Đạo này
Vô lượng vô biên các quốc độ
Đều khiến cùng vào trong một trần
Được trọn bao hàm chẳng chướng ngại
Bậc tư duy khắp hành Đạo này
Rõ điều có thể và không thể
Ở nơi các lực khéo vào khắp
Thành tựu Như Lai sức tối thắng
Bậc đệ nhất lực hành Đạo này
Quá khứ hiện tại cùng vị lai
Vô lượng vô biên mọi nghiệp báo
Luôn dùng trí tuệ thảy biết rõ
Bậc hiểu thông đạt hành Đạo này
Liễu đạt thế gian thời phi thời
Tùy căn chúng sanh mà điều phục
Đều thuận với họ chẳng sai lầm
Bậc khéo thấu rõ hành Đạo này
Khéo gìn giữ nghiệp thân ngữ ý
Luôn khiến y Pháp mà tu hành
Lìa mọi chấp trước hàng chúng ma
Bậc khéo thấu rõ hành Đạo này
Ở trong các pháp được thiện xảo
Khéo vào Chân Như nơi bình đẳng
Biện tài tuyên giảng vô cùng tận
Bậc tu Phật hành, hành Đạo này
Cánh cổng Tổng Trì đã viên mãn
Có thể an trụ tạng vô ngại
Cõi giới các pháp đều thông đạt
Bậc vào thâm sâu hành Đạo này
Toàn bộ chư Phật ở ba đời
Với tâm bằng nhau đồng trí tuệ
Một tánh một tướng không sai khác
Bậc chủng tánh Phật hành Đạo này
Đã lột bỏ hết màng ngu si
Vào sâu rộng lớn biển trí tuệ
Ban khắp chúng sanh mắt thanh tịnh
Bậc có tuệ nhãn hành Đạo này
Đã trọn tất cả chư Đạo Sư
Bình đẳng thần thông hành chẳng hai
Đạt được Như Lai sức tự tại
Bậc khéo tu tập hành Đạo này
Du hành mọi nơi khắp thế gian
Rưới khắp vô biên mưa diệu Pháp
Đều khiến nơi nghĩa được quyết liễu
Bậc như mây Pháp hành Đạo này
Khéo ở trí Phật và giải thoát
Sanh tịnh tín sâu vĩnh chẳng lui
Do tín mà sanh căn trí tuệ
Bậc khéo tu học hành Đạo này
Khéo chỉ một niệm đều biết rõ
Hết thảy chúng sanh không thừa sót
Rõ chúng sanh kia tâm tự tánh
Bậc đạt vô tánh hành Đạo này
Có thể đi đến và biến hóa
Vô số quốc độ trong Pháp Giới
Thân ngài tối diệu tuyệt đẳng luân
Bậc vô tỉ hành, hành Đạo này
Cõi Phật vô biên nhiều vô số
Vô lượng chư Phật ở trong ấy
Bồ-tát hiện ra ở trước Phật
Thân cận cúng dường sanh tôn trọng
Bồ-tát có thể dùng một thân
Mà vào Đẳng Trì trụ tịch định
Khiến thấy thân mình nhiều vô số
Mỗi một đều từ Đẳng Trì sanh
Bồ-tát trụ ở tối thâm diệu
Sở hành sở tác siêu hí luận
Tâm ngài thanh tịnh luôn an vui
Khéo khiến chúng sanh thảy hoan hỷ
Phương tiện các căn mỗi sai khác
Khéo dùng trí tuệ đều thấy rõ
Mà hiểu các căn chẳng chỗ nương
Bậc khéo điều phục hành Đạo này
Khéo dùng phương tiện xảo phân biệt
Trong tất cả pháp được tự tại
Mười phương thế giới mỗi chẳng giống
Đều ở trong ấy làm Phật sự
Nghiệp hành các căn đều vi diệu
Khéo vì chúng sanh rộng thuyết Pháp
Ai nghe rồi mà chẳng vui mừng
Bậc bằng hư không hành Đạo này
Mắt trí thanh tịnh chẳng ai hơn
Trong hết thảy pháp đều thấy rõ
Trí tuệ như thế khéo phân biệt
Bậc không ai bằng hành Đạo này
Toàn bộ vô tận phước rộng lớn
Tất cả tu hành đạt cứu cánh
Khiến các chúng sanh thảy thanh tịnh
Bậc không thể sánh hành Đạo này
Khuyên khắp tu thành Pháp Trợ Đạo
Lãnh vực phương tiện khiến đều trụ
Độ thoát chúng sanh nhiều vô số
Chưa từng tạm khởi chúng sanh tưởng
Tất cả cơ duyên thảy quán sát
Trước hộ ý họ khiến vô tranh
Dạy khắp chúng sanh nơi an ổn
Bậc có phương tiện hành Đạo này
Thành tựu tối thượng trí đệ nhất
Đầy đủ vô lượng vô biên trí
Ở bốn bộ chúng chẳng sợ hãi
Bậc được phương tiện hành Đạo này
Hết thảy thế giới và các pháp
Đều khéo vào khắp được tự tại
Cũng vào tất cả trong chúng hội
Độ thoát hữu tình nhiều vô số
Hết thảy quốc độ trong mười phương
Đánh trống Pháp lớn giác chúng sanh
Làm Pháp thí chủ tối vô thượng
Bậc lìa sanh diệt hành Đạo này
Một thân xếp bằng ngồi đoan nghiêm
Dày kín mười phương vô lượng cõi
Mà khiến thân ngài không chật ních
Bậc chứng Pháp thân hành Đạo này
Khéo trong một nghĩa hay một đoạn
Diễn nói vô lượng vô biên pháp
Mà ranh giới chúng chẳng thể được
Bậc trí vô biên hành Đạo này
Ở Phật giải thoát khéo tu học
Được Phật trí tuệ không chướng ngại
Thành tựu vô úy làm Thế Hùng
Bậc đạt phương tiện hành Đạo này
Biết rõ mười phương biển thế giới
Cũng biết tất cả biển cõi Phật
Biển trí biển Pháp đều biết rõ
Khi chúng sanh thấy thảy hân hoan
Hoặc hiện vào thai và đản sanh
Hoặc hiện Đạo Tràng thành chánh giác
Như thế đều khiến thế gian thấy
Bậc vô biên tế hành Đạo này
Trong vô lượng ức số quốc độ
Thị hiện thân ngài vào tịch diệt
Thật chẳng xả nguyện về tịch diệt
Bậc hùng biện luận hành Đạo này
Kiên cố ẩn mật một diệu thân
Bình đẳng với Phật chẳng sai biệt
Tùy các chúng sanh mỗi thấy khác
Bậc một chân thân hành Đạo này
Pháp Giới bình đẳng không sai khác
Đầy đủ vô lượng vô biên nghĩa
Thích quán một tướng tâm chẳng dời
Bậc trí ba đời hành Đạo này
Đối với chúng sanh và Phật Pháp
Kiến lập gia trì đều cứu cánh
Toàn bộ sức trì đồng như Phật
Bậc trì tối thượng hành Đạo này
Thần túc vô ngại giống như Phật
Thiên nhãn vô ngại tối thanh tịnh
Căn tai vô ngại khéo lắng nghe
Bậc tâm vô ngại hành Đạo này
Toàn bộ thần thông đều cụ túc
Tùy trí tuệ ngài thảy thành tựu
Khéo biết hết thảy không ai hơn
Bậc hiền trí ấy hành Đạo này
Tâm ngài chánh định chẳng dao động
Trí ngài quảng đại vô biên tế
Toàn bộ cảnh giới đều minh đạt
Bậc thấy tất cả hành Đạo này
Đã đến hết thảy bờ công đức
Khéo tùy thứ tự độ chúng sanh
Tâm ngài cứu cánh chẳng hề chán
Bậc luôn tinh cần hành Đạo này
Toàn bộ Phật Pháp ở ba đời
Ngài đều hoàn toàn thấy biết hết
Sanh từ chủng tánh của Như Lai
Người con của Phật hành Đạo này
Tùy thuận ngôn từ đã thành tựu
Đàm luận trái ngược khéo tồi phục
Luôn khéo hướng về tuệ giác Phật
Bậc tuệ vô biên hành Đạo này
Một tia sáng chiếu chạm vô hạn
Mười phương quốc độ đều đầy kín
Khiến khắp thế gian được thanh tịnh
Bậc xua tối tăm hành Đạo này
Tùy họ nên thấy nên cúng dường
Mà hiện Như Lai thân thanh tịnh
Giáo hóa chúng sanh cả ngàn tỷ
Trang nghiêm cõi Phật cũng như vậy
Vì khiến chúng sanh thoát thế gian
Tất cả diệu hành đều tu tập
Hành ấy rộng lớn vô biên tế
Làm sao mà ai có thể biết?
Giả sử phân thân bất khả thuyết
Đồng với hư không khắp Pháp Giới
Thảy cùng tuyên dương công đức ngài
Dù suốt tỷ kiếp chẳng thể hết
Bồ-tát công đức là vô biên
Tất cả tu hành đều trọn đủ
Giả sử vô lượng vô biên Phật
Suốt vô lượng kiếp nói không hết
Hà huống thế gian trời và người
Tất cả Thanh Văn cùng Duyên Giác
Dù suốt vô lượng vô biên kiếp
Tuyên dương tán thán sao mà hết"
Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm ♦ Hết quyển 20
Dịch sang cổ văn: Pháp sư Hỷ Học (652-710)
Dịch sang tiếng Việt: Tại gia Bồ-tát giới Thanh tín nam Nguyên Thuận
Dịch nghĩa: 12/7/2024 ◊ Cập nhật: 4/10/2026
Dịch sang tiếng Việt: Tại gia Bồ-tát giới Thanh tín nam Nguyên Thuận
Dịch nghĩa: 12/7/2024 ◊ Cập nhật: 4/10/2026
☸ Cách đọc âm tiếng Phạn
nayuta: na du ta
Nayuta: na du ta
